Bir sevgi anıtı olan Tac Mahal ve onu yaptıran Şah Cihan’ın öyküsünden bahsetmek istiyorum. Babür İmparatorluğu (1526-1858)’nun 6. hükümdarı olan Şah Cihan, Babür Şah tarafından Timur’un, anne tarafından ise Cuci Han kanalı ile Cengiz Han’ın soyundandır. Bir isyanı nedeni ile ordularıyla Burhanpur’a giderken dokuz aylık hamile olan üçüncü eşi Mümtaz Mahal (sarayın sevgili süsü) de ona eşlik eder. Ancak, Mümtaz Mahal orada 14. çocuklarını doğururken 1631 yılında ölür.
Eşinin ölümüne çok üzülen Şah, ertesi yıl başkent Agra’da onun için beyaz mermerden bir mozole yaptırmaya karar verir. Mimar Sinan’ın talebeleri olan mimarlar ve bazı diğer sanatçılar eser için davet edilirler. “Sarayların tacı” anlamına gelen Tac Mahal, ancak 20 yıl sonra 1652′de tamamlanır. Dört bir yanında Yasin suresi yazılıdır.
Yakından Tac Mahal'in beyaz mermerleri
Altı yıl sonra Şah Cihan, Mümtaz Mahal’den olma üçüncü oğlu güçlü bir kişilik olan Avrangazab tarafından tahttan indirilir. Öldüğü 1666 yılına kadar 8 yıl boyunca Agra Kalesi’nde ev hapsinde tutulur.
Agra Kalesi'nin girişi
Günlerini orada küçük bir camdan Tac Mahal’i izleyerek geçirir. Ölümünün ardından Tac Mahal’e, hayatının aşkı Mümtaz Mahal’in yanına defnedilir.
Şah Cihan'ın penceresinden görünüm
2005 yılında Agra ve Tac Mahal’i gezme ve görme imkanını buldum.
Tac Mahal'de
Yukarıdaki öykü size de gerçeküstü geliyor mu? 14. hamileliğinin 9. ayında eşinin yanında sefere çıkan bir kraliçe!. 20 yıl boyunca eşinin mozolesini yaptırmaya çalışan bir kral!. Annesini bu kadar seven bir adamı tahttan indirip hapseden bir oğul!. Yine de babasını annesinin yanına defneden bir kral!.
Tac Mahal, hayatının anlamını kaybeden Şah Cihan için önce bir amaç, sonra bir pencere ve en sonunda da kendi kabri olmuş. Ama en önemlisi bu sayede ölümsüzleşmiş Şah; şimdi Avrangazab’ı kimse bilmiyor, tanımıyor.
Bir sevgi anıtı olmasının yanında orayı gezerken birden fark etmiştim eserin beni neden büyülediğini: arkası bomboştu Tac Mahal’in!. Çünkü Yamuna nehrinin kıyısında idi ve sanki gökyüzüne ait gibi duruyordu. Bu özelliği en iyi Agra Kalesi’nden görülüyor. Bir de tabii, tamamen simetrik olması. İlginçtir, simetriyi bozan sadece içeride kubbenin tam altında yer alan Mümtaz Mahal’inkinin yanına iliştirilen Şah Cihan’ın sandukası idi.
Tac Mahal'in arkasında Yamuna Nehri
Şah Cihan gibi olmaya gerek yok sevgimizi göstermek için bir Hint gülümsemesi yeter çoğu kez; önünde arkasında sağında solunda hiç bir şey olmadan, yalın ve koşulsuz.
Bizim batının dibinde bir köprü olmamız sadece batıdan doğuya değil doğudan batıya da bir şeyleri iletmemizi sağlamalı…
Tac Mahal'in bahçesinde ineklerle çim biçme
